voor Youri

Heej, ik zat in de auto nog wat na te denken over jouw verhaal mbt het werk, en ik bedacht dat ik je wilde wijzen op het feit dat je baas, en jijzelf natuurlijk ook, er bij gebaat is dat jij floreert. Jij bent al in dienst om duidelijke redenen, en het feit dat jij mogelijk meer last hebt van deze collega dan anderen, doet er verder niet zo toe, zou ik vinden. Wellicht is het de keerzijde van een eigenschap die in andere situaties juist heel positief uitpakt. Zoals we die allemaal hebben. Belangrijk om rekening te houden met je eigen gebruiksaanwijzing, lijkt me, om het werk te kunnen blijven leveren zoals je doet als je goed vooruit kunt. Ik voelde dit een beetje opkomen, omdat het er op leek dat je die eigenschap lastig vindt, oid. En dat is onterecht, naar mijn idee. Maar misschien wel iets om serieus met de baas te bespreken, als je geen of te weinig invloed kunt uitoefenen op de interactie met de collega in kwestie. 

permissie

Ik heb het gedurende mijn wandel in bewust(er) worden en leven wel eens meegemaakt dat er dingen zodanig verschuiven in mijn overtuigingen systeem, dat het leven er ineens anders uitziet. Een gebeurtenis met een duidelijk ervoor en erna. Met traumatische events gebeurt dit, maar het tegenovergestelde dus ook.

Na mijn vorig blog over grootmoeder kwam ik er in een opstelling achter dat er blokkades actief waren in mijn systeem die in ieder geval ook bij haar al aanwezig waren. Blokkades waar ik heel mijn volwassen leven al mee doende was en die ik maar niet veranderd kreeg. Wat ik ook deed, vanuit welke benadering ik het ook aanvloog, hoe ik ook bezig bleef met het elimineren van beperkende overtuigingen....het veranderde onder de streep niks aan het feit dat ik een blokkade voelde op het tot uitdrukking brengen van mijn intellectuele vermogens. Om gek van te worden. Het voelde als geen permissie hebben.

Toen ik tijdens het opstellen het deel van mij liet spreken wat belast is met die blokkade kwam er een verdriet vrij van heb ik jou daar. Ineens raasde zo'n beetje heel mijn geschiedenis op dit vlak voorbij en zag ik hoe ik geploeterd had om werk vanuit mijn eigen visie neer te zetten, wat uiteindelijk nooit van de grond kwam. In plaats daarvan bleef ik steeds terugvallen in praktisch werken, zonder te begrijpen wat er precies aan de hand was waardoor het niet lukte wat ik zo graag wilde. Terwijl ik op sommig ander vlak enorm succesvol kan zijn. Alle oneliners over "je moet je dromen waarmaken, je highest excitement volgen" en meer van dat soort ideeën hadden er tot dan nooit iets aan kunnen veranderen. Het kan een enorme valkuil zijn om absolute waarde te hechten aan opmerkingen als bovenstaande, omdat het je kan doen vervallen in een gevoel van iets niet goed doen als het niet lukt. Voor mij zout in de oude wonde van falen en mislukt zijn.

Ik nam het besluit om één en ander op papier te schrijven, de geschiedenis met grootmoeder meenemend en in een kort maar krachtig ritueel-moment het papier te verbranden. Niet in een officieel vuur ofzo en dat ik er een heel ding van maakte, nee, gewoon boven de gootsteen, passend bij hoe het was voor haar en mij. De fik d'r in, gvd. Het snippertje wat overbleef heb ik op een steen geplakt en bij andere kleine herinneringsdingetjes gelegd. Zo, dat zit op een steen en niet meer in mijn systeem.

Wat er aan respons opkwam had ik niet zien aankomen. Een paar dagen lang raasden er allerlei emoties en herinneringen voorbij en voelde ik hoe ik klein had moeten blijven, om redenen die mij verder niet bekend waren, maar des te voelbaarder. Er kwam een power bovendrijven, die de oude gvd deed verbleken. In het verleden heb ik wel eens van die gvd-momenten gehad als ik weer eens dreigde te imploderen op mezelf, als ik mezelf te lang en te veel klein had gemaakt onder druk avn de omstandigheden en het niet langer houdbaar meer was. Dan kwam ik op zo'n punt uit van: en nou móet er echt iets veranderen, gvd, al moet de onderste steen boven komen. En dan gebeurde dat ook.

Ik heb me wel eens verdiept in dit fenomeen en het op commando tevoorschijn willen toveren, maar dat lukte dan ook weer niet. Inmiddels begrijp ik hoe dat komt.

Ergens gedurende die dagen razernij voelde ik hoe ik verder wilde studeren, of beter gezegd: eindelijk echt gaan studeren aan de universiteit. Theorie in plaats van praktijkgericht hbo. Niks mis met dit laatste, maar mijn hoofd vraagt om andere manieren om mijn vermogen tot uitdrukking te brengen. Mensen die me al langer kennen, weten van mijn wens om alsnog "dat diploma" te halen, al wist ik niet precies welk diploma dat dan moest zijn. En nu dus heb ik de daad meteen bij het woord gevoegd en me ingeschreven voor de universitaire studie filosofie. Waar het toe gaat leiden en hoe de boel zich verder ontvouwt ga ik zien vanaf hier, want ook deze actie roept al meteen van alles in me op, wat gezien wil worden. Al met al een bijzondere ontwikkeling.

vol vermogen

Mijn grootmoeder van vaders kant is overleden in haar 48e jaar. Ze had maagkanker. "Een moeder, weggerukt uit haar gezin, waar zij nog onmisbaar was." Zo staat er op haar bidprentje. "Vol zorg, liefde en opoffering voor haar man en kinderen." Ze wordt vervolgens benoemd als "ene van die edele, karaktervolle, godsdienstige vrouwen die een sieraad en een voorbeeld zijn van een christelijk en huiselijk familieleven, een martelare van haar plicht, gelaten en overgegeven aan haar sterfuur."

Het doet me deugd dat zelfs in die tijd al erkend werd dat er sprake was van opoffering. Van mijn eigen moeder hoorde ik dat grootmoeder in die tijd wel eens tijdens het soepkoken, in de la van het aanrecht een boek had liggen en dat tijdens het koken stiekem las. Als er dan iemand binnenkwam duwde ze met haar buik de la dicht en niemand die het wist. Behalve dan diegene die het wel had gezien en het mijn moeder verteld heeft. In ieder geval.

Ik heb grootmoeder niet gekend, maar toen ik dit hoorde van mijn moeder trok mijn hart samen. Binnen ons gezin, wat een bijzonder samenstelling heeft en een ingewikkelde en soms pijnlijke voorgeschiedenis kent, ben ik de enige die zich openlijk herkent in hoogbegaafdheid. Van hoogbegaafdheid wordt gezegd dat het erfelijk is. Als ik dan terug kijk in mijn voorouderlijke lijnen, dan zou ik zeggen dat het hoge iq bij grootmoeder van vaders kant vandaan komt. Op haar overlijdingsakte staat dat zij zonder beroep was. En dus gezien werd al als martelare van haar plicht.

Toen ik van moeder hoorde over het lezende soepkoken, voelde ik de afschuw over dat er zoveel vermogen aanwezig was bij haar, wat onbenut is gebleven. Wat zelfs geheim moest blijven. Laat me er geen vergissing over bestaan: ik ben zelf moeder en ik heb me voor 100% ingezet voor die taak. Van het grootste belang vond ik het om de belofte trouw te blijven die ik mijn dochter deed daags na haar geboorte. Tegelijkertijd heb ik geploeterd om wat ik nog meer aan vermogen in me draag in de wereld tot uitdrukking te brengen. Veel daarvan en vooral dat wat me het dierbaarst is tevergeefs tot nu.

Toen ik me ruim 20 jaar geleden verdiepte in systemisch werken, werd me duidelijk hoe patronen in de voorouderlijnen door kunnen werken. Niet alleen doordat ouders vanuit hun aangeleerde patronen hun kinderen grootbrengen, maar ook heel direct via overgeërfde lasten. Binnen familiesystemisch werk is dit een bekend fenomeen. Pas de laatste jaren komen daar wetenschappelijke bewijzen voor via epigenetica, dat er genen in ons dna aan en uitgezet worden en op die manier zaken overgeërfd. 

Wat had ik graag even met grootmoeder gesproken. Over hoe zij het zelf ervaren heeft, dat ze als martelare werd gezien. Dat ze blijkbaar niet de vrijheid had of voelde om boeken te lezen voor het oog van de wereld. Laat staan daar over te filosoferen of spreken met anderen. Dat denk ik tenminste. Zeker weet ik het niet. Wat had ik graag haar kijk op zaken gehoord, en mijn zienswijze daar aan gespiegeld.

Ik voel dat het tijd is geworden om deze last "martelaarschap zijn van je plicht" in te ruilen voor het opbouwen van vermogen vanuit het tot nu onbenutte vermogen in deze voorouderlijke lijn. Als om de weg vrij te maken voor mezelf en degenen na mij. Martelaarschap is niet nobel of edel zoals het bidprentje zegt, leven naar vol vermogen daarentegen wel.

Coherentiekunde

Toen ik in 2023 startte met de opleiding tot psychomotorisch therapeut, moest ik ergens stage gaan lopen. Na enig speurwerk werd dat de organisatie hier in de buurt gespecialiseerd in slaapstoornissen en epilepsie. Ik kwam terecht op de dagbesteding voor mensen met ernstige meervoudige beperkingen, in het zg gedragscluster, oftewel mensen die met een mooi nieuw woord moeilijk verstaanbaar gedrag vertonen.

Eén van de bewoners met wie ik één op één mocht werken was Jelmer (fictieve naam voor de privacy). Hij vertoonde automutilerend gedrag, sloeg zichzelf en trok zichzelf aan de haren en schreeuwde veel. Jelmer woonde nog maar kort in één van de woningen op het terrein, kwam van een andere organisatie af, waar hij het "niet zo goed deed".

Al snel vielen me dingen op zowel aan het gedrag van Jelmer als aan d eopmerkingen die over hem gedaan werden door begeleiding. Zo zou hij zichzelf slaan om zichzelf prikkels toe te dienen als hij daar een gebrek aan ervaarde: het slaan is niet negatief, maar dat doet hij om prikkels te ervaren. Bij mij sloegen direct alarmbellen aan: dit klopt niet.

Nieuwsgierig dook ik in zijn dossier en vond een si-verslag waarin één en ander stond uitgelegd. Meteen werd duidelijk dat de begeleiding één en ander nogal kort door de bocht toepaste. Tegelijkertijd was mij ook nog erg onduidelijk wat precies ten grondslag aan zijn gedrag. Ik ging met hem aan de slag. Ontdekte al vrij snel dat hij in mijn één op één sessies geen automutilerend gedrag vertoonde. Ik kwam er achter dat hij heel erg leerbaar was, dingen kon onthouden die we een keer eerder hadden geoefend.

Ik ging met mijn bevindingen in gesprek met de orthopedagoog. Zij stond open voor mijn bevindingen, maar was wel de deskundige op gebied van gedrag. Zij vond Jelmer een ontwikkelingsleeftijd hebben van een half jaar. Dat kon ik in het geheel niet rijmen met zijn leerbaarheid en wat hij allemaal mee kreeg van gesprekken om hem heen. Maar het probleem bij Jelmer was, dat hij niet echt kon praten. Hij had enkele woorden tot zijn beschikking, die ook nog eens moeilijk te verstaan waren. Aan zijn gehoor mankeerde echter helemaal niets.

Ik werd zijn spreekbuis. Het werd mij duidelijk dat Jelmer traumaresponsen vertoonde in bepaalde situaties. Met zijn gedrag liet zien hoe overprikkeld hij raakte, hoe angstig hij werd en dat er iets echt in de weg zat. Met de orthopedagoog kwam ik echter niet verder, we verschilden te erg van mening.

Mijn hoop was gevestigd op de regie-activiteitenbegeleidster, met vele jaren praktijkervaring en gevoelig oog voor de individuele mens. Zowel bewoners als collega's had zij snel in het vizier. Ik vroeg haar eens mee te kijken als ik met Jelmer aan het werk was, hoe fijn hij nabijheid kon ervaren, hoe we in dialoog kwamen en hoe we samenwerkten. En vroeg haar dit te vergelijken met de dagelijks gang van zaken binnen de groep. Ik gaf haar daarbij mijn observaties mee van de houding van begeleiders en wees haar op rapportages. Ze was verbijsterd door Jelmer's gedrag. En ik opgelucht dat ze het zag. Ik kan nog ontroerd raken als ik er aan denk. Dit was één van mijn meest dankbare "klussen" en één waar ik erg trots op ben.

Het werd het begin van een nieuwe aanpak. Later heb ik hrv-metingen gedaan tijdens interveties, dit voor een opdracht voor school, waarmee ik zelfs "harde data" kon gebruiken om mijn punten te onderbouwen. Het meten van hart-coherentie werd dit door een collega genoemd, wat niet helemaal klopte, maar ze begreep wel waar ik mee bezig was. Ook dit werd waardevol gevonden, ik werd gevraagd om metingen te doen bij enkele andere bewoners en hun gedrag in kaart te brengen gecombineerd met vermoeden van welbevinden. Ze konden allemaal niet praten.

Mijn meerwaarde zit 'm dan in dat ik breder kijk, meer organisch. Kennis meenemend en die combineren met onderstromen die voelbaar zijn, maar soms heel lastig hard te maken. Micro-expressies, zien wat zich toont zonder verhaal erbij, metafysisch en voelend weten, gecombineerd met mijn vermogen om coregulerend op te treden en hoe gedrag zich dan laat zien. 

Het is gelukt om diverse collega's daar te overtuigen van mijn kundigheid op dit vlak, ook al laat zich dat niet in een bekend beroep vangen, zoals orthopedagoog. De meeste deskundigen hebben een afgescheiden domein waarbinnen ze werken, voor mij is juist de onderlinge samenhang van het grootste belang om een vollediger beeld te krijgen en tot nieuwe antwoorden te komen, die meer structureel helpen. 

Eén van de collega's zei me op enig moment: dat ze hier maar een functie van maken, en je op meer plaatsen ingezet kan worden. Ik was ten slotte op dat moment nog stagiaire, en bijna klaar met mijn jaar-stage. Dat zag ik wel zitten, maar dacht ook dat hier geen "geld" voor zou zijn (lees: vrijgemaakt worden). Vooral binnen die sector in de zorg waar het meest in bezuinigd moet worden: de gehandicaptenzorg. Groot was mijn verbazing toen ze enkele maanden later met het verzoek kwamen om met drie andere bewoners aan het werk te gaan en hun gedrag in kaart te brengen, om zo tot een beter zorg-aanbod te komen. Zo rolde ik als vanzelf in een specialisatie die vraagt om een eigen naam.

Elasticiteit

"Je verandert dingen nooit door tegen een bestaande realiteit te vechten. Beter bouw je iets nieuws dat het bestaande systeem overbodig maakt." Een quote van futurist Buckminster Fuller. 

Samen met AI was ik aan het brainstormen gegaan over passende tekst waarin ik mijn unieke kwaliteiten omschrijf. AI vond het niet moeilijk en ik was wel content met de uitkomst. Toch voelde het niet als mijn tekst en vroegen er intern nog wat zaken om aandacht.

Ik werk als beweegdocent, geef stoelyoga, stoeldans en dansworkshops. De stoelyoga en stoeldans geef ik aan groepen senioren, sommigen daarvan met enige beperking. We doen dit in een kring. Ik ben me erg bewust van de neurobiologische effecten hiervan, en kies hier dus bewust voor. Zowel de voordelige effecten als de risico's die er in schuilen zijn me bekend.

Wanneer mensen om je heen hetzelfde ritme, tempo of gedrag hebben, leest het autonoom zenuwstelsel dat als voorspelbaar en dus veilig. Dat wordt binnen de polyvagaaltheorie ook wel neuroceptie genoemd. Het meeste opmerken daarvan gaat onder het waakbewustzijn door, reflexmatig. De kring zorgt ervoor dat je elkaar kunt aankijken, je kunt contact maken en elkaars gezichten zien. Ook dat geeft signalen, en hopelijk dus veilige. Afgestemd raken op elkaar. Coherent bewegen en handelen geeft ons een gevoel van veiligheid. Puur fysiologisch gezien. Het geeft ons zenuwstelsel heel impliciet de boodschap dat we "erbij horen".

Ik vind het belangrijk om aan de groepen en tijdens de lessen te blijven benadrukken dat ieder zijn eigen bewegingen mag maken. Er zijn geen voorwaarden aan het type bewegingen om deel te zijn van de groep en er bij te horen. 

Het komt wel eens voor dat iemand een opmerking maakt over de beweging die een groepslid maakt. Ik maak daar korte metten mee, in mijn groepen is er ruimte voor individuele interpretatie van wat we als groep ons ten doel hebben gesteld. Dat doel is samen bewegen in een sfeer van veiligheid.

Precies dit is het punt waarop het steeds misgaat in onze huidige samenleving. Ik heb mij afgevraagd waarom dit gebeurt structureel en ook waarom mij dat zo sterk opvalt. Als er geen ruimte meer is voor het individuele uitdrukken van waarheden, als het belang van de groep voor gaat op het belang van het individu, dan gaat het mis. In alle oorlogen komt dit weer naar voren. In de covidperiode werd het zelfs bewust ingezet. Groepen tegen elkaar opgezet. Het collectivisme gevoed.

Ik ben me sterk bewust van dit balanceren op die grens van verbinding en synchronie versus groepsrigiditeit en conformiteitsdruk. Waar gaat verbinding over in rigiditeit en verdwijnt de ruimte voor synchrone co-regulatie: daar waar de eigen invulling van het individu niet meer toegestaan is.

Het vraagt dus om elasticiteit, dit spanningsveld tussen verbinding en autonomie. Ik vroeg aan AI wie ook weer die uitspraak deed dat deze balans tussen autonomie en verbinding de grootste uitdaging is voor de mens en de mensheid. Daarvan zei het dat er geen eenduidige beroemde bron is die dat zo zegt. Misschien was ik het zelf wel dan.

Bewustzijnshygiëne

Ik was druk in overleg met AI over passende tekst om mijn dierbaarste (maar soms voor mij nog moeilijk te verwoorden) kwaliteiten te kunnen pitchen in één of twee zinnen. Een kort pauze om even al het gezegde te laten doorsijpelen, kwam daar ineens het woord bewustzijnshygiëne voorbij. Wat een mooi woord om mee te nemen, schoot door me heen.

Plompverloren gooide ik het woord de conversatie in en AI kwam meteen met het hoe en waarom dit woord naadloos aansloot. Dat was me al duidelijk, maar dat talig maken kan AI beter dan ik, zo is gebleken. Het wist daar inderdaad wel raad mee.

Hygiëne, om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van mijn innerlijke ruimte geborgd blijft. Het is belangrijk gebleken. Afgelopen dagen ben ik bezig geweest met het in kaart brengen van alles wat me geholpen heeft mijn bewustzijn te vergroten, te verbreden of te verdiepen gedurende mijn volwassenheid. Bij elkaar gebracht in een boekje op agendaformaat. Steekwoorden als referentiepunt om de aandacht mee te richten in het betreffende onderwerp. Denk aan systemisch werk, Akasha, werken met deelaspecten van jezelf, synchroniciteit en hoe dat toe te passen. En zo nog vanalles. 

Fractals

Toen ik voor de dans-minor mijn eindpresentatie met dans moest voorbereiden wist ik meteen wat ik met de dans zou gaan doen: ik zou de 5 ritmes gaan dansen. Dit is een energieke body-mind bewegingsvorm met 5 verschillende kwaliteiten van bewegen en dans. De muziek is op de ritmes aangepast en als vanzelf kunnen we tot verschillende manieren van zelfexpressie komen.

De volgorde van deze 5 ritmes is ooit bedacht door Gabriëlla Roth. Of tot haar gekomen. Dit laatste zeg ik expliciet omdat mij steeds meer duidelijk is geworden dat bepaalde schema's en indelingen over elkaar heen te leggen zijn, terwijl ze op het eerste oog in de verste verte niet op elkaar lijken.

Vóór mijn ontdekking van de 5 ritmes, waar ik meteen enorme fan van was toen ik deze voor het eerst danste, omdat ik er door in een verhaal terecht kwam, was ik al langer fan van de monomythe: de reis van de held. Door Joseph Campbell opgetekend in zijn boek de Held met de 1000 gezichten. Hij onderzocht vele legenden, mythen en sagen van over de hele wereld en ontdekte daarin een terugkerende volgorde van fasen.

Je raadt het wellicht al: deze volgorde is één op één te matchen met die van de 5 ritmes van Gabriëlla Roth. Eén van de docenten aan wie ik de 5ritmes aanbood tijdens een workshop wees aan hoe de volgorde ook matcht met onze jaren van opgroeien tot volwassenheid. Inderdaad. 

Hetzelfde fenomeen van modellen en indelingen herkennen doet zich al langer voor in mijn leven, en onlangs kwam het begrip de fractals weer voorbij. Mijn interesse brengt mij van filosofie naar kwantumfysica, van neurobiologie naar esoterie en terug naar het leven van alledag. Ik hou er van modellen, zienswijzen en methoden uit te proberen, altijd hongerig naar nieuwe info of nieuwe gezichtspunten. 

Het komt wel eens voor dat ik moet vaststellen dat iets niet nieuw is, maar het komt toenemend voor dat iets wel nieuw lijkt en me aanspreekt, maar dat later blijkt dat het model zelf niet nieuw is, maar alleen de uiterlijke verschijningsvorm ervan anders is dan wat ik al ken.

In fractaltermen is het dan anders van grootte of kleur. Niet iedereen zal meteen zien of vinden dat de reis van de mythische held en de 5ritmes hetzelfde zijn, maar in de kern doorlopen zowel de held als de danser dezelfde fasen met vergelijkbare kwaliteit van leven/bewegen. Deze kan ik vrij gemakkelijk uitleggen. Soms echter zie ik overeenkomsten die zich wat lastiger laten vertalen naar tekst.

Ik heb mij afgevraagd wat de meerwaarde is van dit zien en herkennen. En mijn fascinatie ervoor. Zoals ik opnieuw gefascineerd vaststel dat onze natuur doordrenkt is van herhaling van patronen, maar dan steeds kleiner of steeds groter - al naar gelang je punt van vertrek. Omdat ik deze fascinatie graag wil omzetten naar een bruikbare dienst voor anderen.