dinsdag 14 april 2026

Elasticiteit

"Je verandert dingen nooit door tegen een bestaande realiteit te vechten. Beter bouw je iets nieuws dat het bestaande systeem overbodig maakt." Een quote van futurist Buckminster Fuller. 

Samen met AI was ik aan het brainstormen gegaan over passende tekst waarin ik mijn unieke kwaliteiten omschrijf. AI vond het niet moeilijk en ik was wel content met de uitkomst. Toch voelde het niet als mijn tekst en vroegen er intern nog wat zaken om aandacht.

Ik werk als beweegdocent, geef stoelyoga, stoeldans en dansworkshops. De stoelyoga en stoeldans geef ik aan groepen senioren, sommigen daarvan met enige beperking. We doen dit in een kring. Ik ben me erg bewust van de neurobiologische effecten hiervan, en kies hier dus bewust voor. Zowel de voordelige effecten als de risico's die er in schuilen zijn me bekend.

Wanneer mensen om je heen hetzelfde ritme, tempo of gedrag hebben, leest het autonoom zenuwstelsel dat als voorspelbaar en dus veilig. Dat wordt binnen de polyvagaaltheorie ook wel neuroceptie genoemd. Het meeste opmerken daarvan gaat onder het waakbewustzijn door, reflexmatig. De kring zorgt ervoor dat je elkaar kunt aankijken, je kunt contact maken en elkaars gezichten zien. Ook dat geeft signalen, en hopelijk dus veilige. Afgestemd raken op elkaar. Coherent bewegen en handelen geeft ons een gevoel van veiligheid. Puur fysiologisch gezien. Het geeft ons zenuwstelsel heel impliciet de boodschap dat we "erbij horen".

Ik vind het belangrijk om aan de groepen en tijdens de lessen te blijven benadrukken dat ieder zijn eigen bewegingen mag maken. Er zijn geen voorwaarden aan het type bewegingen om deel te zijn van de groep en er bij te horen. 

Het komt wel eens voor dat iemand een opmerking maakt over de beweging die een groepslid maakt. Ik maak daar korte metten mee, in mijn groepen is er ruimte voor individuele interpretatie van wat we als groep ons ten doel hebben gesteld. Dat doel is samen bewegen in een sfeer van veiligheid.

Precies dit is het punt waarop het steeds misgaat in onze huidige samenleving. Ik heb mij afgevraagd waarom dit gebeurt structureel en ook waarom mij dat zo sterk opvalt. Als er geen ruimte meer is voor het individuele uitdrukken van waarheden, als het belang van de groep voor gaat op het belang van het individu, dan gaat het mis. In alle oorlogen komt dit weer naar voren. In de covidperiode werd het zelfs bewust ingezet. Groepen tegen elkaar opgezet. Het collectivisme gevoed.

Ik ben me sterk bewust van dit balanceren op die grens van verbinding en synchronie versus groepsrigiditeit en conformiteitsdruk. Waar gaat verbinding over in rigiditeit en verdwijnt de ruimte voor synchrone co-regulatie: daar waar de eigen invulling van het individu niet meer toegestaan is.

Het vraagt dus om elasticiteit, dit spanningsveld tussen verbinding en autonomie. Ik vroeg aan AI wie ook weer die uitspraak deed dat deze balans tussen autonomie en verbinding de grootste uitdaging is voor de mens en de mensheid. Daarvan zei het dat er geen eenduidige beroemde bron is die dat zo zegt. Misschien was ik het zelf wel dan.






Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Diploma

In 2023 begon ik op 53-jarige leeftijd nog aan een hbo-opleiding van vier jaar. Het zou de vervulling worden van een oude wens: een hbo-dipl...