Jeuk

Waar ik allergisch voor ben als het gaat om statements in spirituele kringen, is de volgende opmerking bij de vraag waarom er iets naars gebeurt in je leven: dat is omdat je iets te leren hebt! Ook als je deze zelfde narigheid keer op keer opnieuw op je bordje krijgt. En je je het hoofd breekt over wat je fout doet of nog niet onder de knie hebt. Poeh, poeh, nog steeds niets geleerd dus!

Ik heb de ervaring dat dit soort opmerkingen ergens wel een kern in zich dragen, maar de manier waarop je er te pas en te onpas mee om de oren geslagen wordt, maakt dat ik jeuk krijg tot in mijn knieholtes. Want uitweiden over hoe dat leren dan vervolgens zou moeten, ho maar. Dat weet dan vervolgens niemand, dat moet je zelf uitzoeken. Of erger nog: de ander weet precies wat je moet doen, en reken maar niet op steun als je daar vervolgens van afwijkt. Dan val je ineens uit de gratie en buiten de groep.

Het is dus niet per se de opmerking an sich die me stoort, maar de achter liggende gedachte en intentie van waaruit dit gezegd wordt. Het wijzende vingertje. En wie bepaalt er eigenlijk wat je moet leren? Waarom is er dan geen betere gebruiksaanwijzing gegeven bij deze leerschool? Leerstof, theorie, bekwame docenten? Waarom moeten we dit allemaal helemaal zelf uitzoeken? Da's nogal een hard wereldbeeld.

Laat me even neurobiologie erbij halen. Als we dingen meemaken die ons zenuwstelsel aanjagen omdat er sprake is van angst of stress, dan reageert ons lichaam voor een groot deel als vanzelf. Het lichaam is gericht op zelfbehoud en we zijn nog steeds ingericht op een leven in de wildernis. Onze autonome responsen gaan voor een groot deel onder het waakbewustzijn door. We registreren ze wel, maar pas als ons lichaam al heeft gereageerd. Zo merken we bijvoorbeeld een verhoogde hartslag op, of het angstzweet, of versnelde ademhaling. De respons is dan al ingezet door het zenuwstelsel.

De neocortex wil vervolgens van alles wat we meemaken, inclusief onze autonome respons daarop, iets van al dat gedoe maken. It must make sense als het ware. En dus maken we verhaaltjes over waarom dit en waarom dat. In een wereld waarin soms dingen gebeuren die we niet meteen zo snel begrijpen. Zeker niet als we nog kind zijn, en de volwassenen om ons heen er prut van maken.

Anderzijds volgde ik ooit een training in bewustwording, waarin mij voor het eerst het idee aangereikt werd dat we allemaal bron zijn. Oftewel: we creëren onze eigen realiteit. Vragen die vervolgens opkwamen over dingen die je als klein kind overkomen, werden onbeantwoord gelaten. Dat was meer iets om voor jezelf een antwoord op te vinden. Gelukkig, vond ik toen, want als er iets soortgelijks voorbij zou zijn gevlogen als de opmerkingen hierboven, was ik vast in huilen uitgebarsten. Sterker nog: ik kreeg eens heel onverwachts een heftige paniekaanval toen ik in wanhoop iets deelde met een familielid en ik terug kreeg dat ik er nog iets van moest leren. Ze moest eens weten hoe streng ik altijd voor mezelf was geweest.

Via een omweg kwam ik een tijd terug uit bij radicale zelfcompassie. En ja, je voelt 'm misschien al: dat had ik te leren....compassie hebben met mezelf en aanwezig blijven bij wat zich aandiende. Daarvoor moest ik ook nog eerst leren mezelf te reguleren. Mijn zenuwstelsel enigszins in balans brengen. Mijn verhaal onder ogen komen. Waarna er zich als vanzelf steeds meer nieuwe mogelijkheden lieten zien. Dus ja, van alles te leren en ja, de wereld reflecteert als vanzelf wat mij door mijn eigen filter heen kan bereiken. 

Maar hoe onvriendelijk en weinig compassievol als iemand zich in wanhoop naar je keert voor steun en je niet eens aanwezig kan blijven bij de emoties die de ander allemaal te verwerken krijgt. Het is een moeilijke voor veel mensen, zo is me duidelijk geworden door de tijd heen.